“Wij kunnen niet staken!” interview met een coördinerend begeleider op een woongroep

We waren op bezoek bij Kim Peterse bij Bartiméus in Doorn. Bartiméus is het landelijk expertisecentrum op het gebied van diagnostiek van en leven met een visuele beperking. Kim is er coördinerend begeleider op een woongroep van mensen met doofblindheid. Zij vertelde over het werken met doofblinden, veranderingen in het werk en over wat zij met lidmaatschap van de BPSW hoopt te bereiken.

Hoe verknocht ben je aan ‘jouw’ groep?
Kim: “Zeer! Ik startte vers van de opleiding, SPW 4, als activiteitenbegeleider op de dagbesteding. Daarna hier op deze groep. Met deze mannen. Ze zijn allemaal doofblind. Inmiddels werk ik hier alweer 12 jaar. Tussendoor heb ik op een andere groep gezeten als coördinerend begeleider. Na een jaar kwam ik hier weer terug. Ook als coördinerend begeleider. Ik ken de cliënten en hun familieleden dus al heel lang.”

Doofblind; dat klinkt ingewikkeld. Hoe communiceer je dan?
Kim: “Ingewikkeld…hmmm…. eerder interessant, want ja hoe doe je dat? Wij communiceren met vierhandsgebaren”. Ze laat het zien. “Cliënten voelen met hun handen aan mijn handen wat ik zeg. We noemen dat ‘afvoelen’. Sommige cliënten kunnen dat niet. Dan maak ik met hun eigen handen het gebaar. En sommige cliënten kunnen werken met ‘verwijzers’. Objecten die staan voor een activiteit.” Ze haalt een trapper uit een lade. “Kijk, deze trapper staat voor fietsen. En we hebben ook ‘persoonsverwijzers’. Die gebruiken we als er bezoek komt. Dan weet de cliënt wie er voor hem komt.” Ze vervolgt. “Je bent dus altijd heel nabij als je communiceert. Er is weinig niet-functioneel contact.”

Wat is er in de afgelopen 12 jaar veranderd?
Kim: “Onze cliënten zijn ouder geworden. Dat heeft invloed op de zorg en de dagbesteding. Daarvoor hebben we een werkgroep. Samen met cliënten kijken we wat ze fysiek aankunnen en wat ze willen. We hebben een extra waterbed, bieden meer rustmomenten, hebben meer snoezelmateriaal. En we kijken wat een cliënt nog wel kan. Soms is de hele dagen post en was over het terrein brengen wat veel van het goede, maar gaat het prima als je een postronde inwisselt voor een keer afwassen.”

En in de organisatie?
Kim: “Zes jaar geleden zijn wonen en dagbesteding geïntegreerd. Onze bewoners hebben er baat bij dat je elkaar als collega’s ondersteunt. Zeker met ouder wordende cliënten. Dat gaat nu heel goed. Er is ruimte voor overleg, we helpen elkaar en leren van elkaar. Zo is voor alle begeleiders een opleiding gebarentaal verplicht. Op die manier gebruiken we op alle groepen, dezelfde gebaren.” Lachend. “Het is nu nog af en toe een ratjetoe, maar dat is omdat we niet alle oudere bewoners nieuwe gebaren kunnen leren.”

En jijzelf, heb jij je ontwikkeld?
Kim: “Zeker. Toen ik hier begon was ik een broekie, wist ik nog van niets. Ik moest alles leren. In de praktijk veel observeren en dan met collega’s je observaties bespreken. Het werk vraagt geduld en je moet nieuwsgierig zijn. Dat ben ik wel. Ik ben van begeleider, coördinerend begeleider geworden en start in september met de opleiding ‘Management in de zorg’. Ik hoop in de toekomst mijn expertise van het werken met doofblinden in de organisatie en het werkveld over te kunnen brengen. Er is nog zoveel te bereiken met deze doelgroep.”

Ben je daarom ook lid van de BPSW?
Kim: “Er valt nog een wereld te winnen. Daarvoor moet je invloed kunnen uitoefenen. Dat lukt alleen als je het samen doet als begeleiders. Dat kan binnen de beroepsvereniging voor professionals in sociaal werk, de BPSW. We moeten laten zien hoe waardevol het werk is. Hoeveel we nog samen kunnen ontwikkelen. Het werk vraagt ook echt wat van begeleiders. We draaien bijvoorbeeld vaak gebroken diensten. Wat zou dat met jou doen? Dan moet je ’s morgens vier uur werken en ’s avonds ook weer. Het zou goed zijn als ze dat in de politiek zien. En zich realiseren dat wij er altijd moeten zijn voor onze cliënten. Wie zorgt er anders voor hen? Een beroepsvereniging helpt dus om gehoord te worden, want wij kunnen niet staken!”

Op de website van Bartiméus staat meer informatie over de begeleiding van mensen met doofblindheid.